Δημοσκοπήσεις: Αποστασιοποίηση από το πολιτικό σύστημα. Δεν καρπώνεται η ΝΔ τη φθορά του ΠΑΣΟΚ

Αύξηση της απογοήτευσης της κοινής γνώμης για την κυβερνητική πολιτική και ιδίως για την πορεία της οικονομίας καταγράφει πανελλαδική δημοσκόπηση της Κάπα Research που διενεργήθηκε την περασμένη εβδομάδα. Τέσσερις εβδομάδες πριν από τις αυτοδιοικητικές εκλογές, και παρά τους...πρώτους επαίνους που εισπράττει ήδη στο εξωτερικό ο κ. Γιώργος Παπανδρέου, η κυβέρνηση εμφανίζεται με χαμηλότερα ποσοστά δημοτικότητας και απήχησης σε σχέση με αυτά που κατέγραφε σε αντίστοιχη δημοσκόπηση η ΚΑΠΑ Research τον περασμένο Απρίλιο.

Η πλειονότητα της κοινής γνώμης δηλώνει λιγότερο ικανοποιημένη από το κυβερνητικό έργο, αλλά και από το έργο του Πρωθυπουργού, αλλά και λιγότερο αισιόδοξη ότι η χώρα θα καταφέρει να αποφύγει την πτώχευση.

Την αύξηση της κυβερνητικής φθοράς, ωστόσο, δεν φαίνεται να την καρπώνεται η αξιωματική αντιπολίτευση, η οποία παραμένει καθηλωμένη σε ασυνήθιστα χαμηλά ποσοστά. Και όταν οι πολίτες καλούνται να επιλέξουν μεταξύ του ΠαΣοΚ και της ΝΔ εξακολουθούν να εμπιστεύονται περισσότερο την κυβέρνηση.

Ακόμη και σήμερα, που η ώρα της κάλπης πλησιάζει, η συσπείρωση των οπαδών της παραμένει χαμηλή, ενώ οι υποψήφιοι περιφερειάρχες της, με εξαίρεση τον κ. Παναγιώτη Ψωμιάδη, δεν δείχνουν να έχουν διασφαλίσει ένα προβάδισμα ακόμη και σε περιοχές που θεωρούνται «εκλογικά κάστρα της ΝΔ». Πιο  χαρακτηριστική περίπτωση είναι αυτή του υποψήφιου περιφερειάρχη Αττικής κ. Βασίλη Κικίλια, ο οποίος παρά την κινητοποίηση της Ρηγίλλης συγκεντρώνει ένα ποσοστό μόλις 12,1%, πολύ πίσω από τον υποψήφιο του ΠαΣοΚ κ. Ιωάννη Σγουρό και τον ανεξάρτητο κ. Ιωάννη Δημαρά, ενώ τον πλησιάζει σε απόσταση αναπνοής και ο υποψήφιος του ΛΑΟΣ κ. Άδωνις Γεωργιάδης.

Στην πανελλαδική δημοσκόπηση της ΚΑΠΑ Research, η οποία έγινε στις 6 και 7 Οκτωβρίου σε δείγμα 1.183 ατόμων, οι συμμετέχοντες δηλώνουν στην πλειονότητά τους (51,5%) ότι δεν είναι καθόλου ικανοποιημένοι από το έργο της κυβέρνησης, ενώ άλλο ένα ποσοστό 26,7% δηλώνει λίγο ικανοποιημένο. Σε αντίστοιχη δημοσκόπηση του περασμένου Απριλίου οι πολίτες, απαντώντας στο ίδιο ερώτημα, δήλωναν σε ποσοστό 49,7% καθόλου ικανοποιημένοι με το κυβερνητικό έργο και σε ποσοστό 22,9% λίγο ικανοποιημένοι.

Το ίδιο αρνητικοί εμφανίζονται και για τους χειρισμούς του κ. Παπανδρέου, δηλώνοντας καθόλου ικανοποιημένοι σε ποσοστό 45,2% (σε σχέση με 37% τον περασμένο Απρίλιο) και αρκετά ικανοποιημένοι σε ποσοστό 18,2% (σε σχέση με 22% τον περασμένο Απρίλιο).

Ταυτόχρονα καταγράφεται μια κατακόρυφη αύξηση εκείνων που πιστεύουν ότι τελικώς θα μπορούσαμε να έχουμε αποφύγει το μνημόνιο και τον μηχανισμό στήριξης του ΔΝΤ και της ΕΕ τους τελευταίους έξι μήνες. Αυτοί που πίστευαν τον Απρίλιο ότι η προσφυγή στο ΔΝΤ αποτελούσε μια αναγκαία απόφαση ήταν σε ποσοστό το 49,6% και πλέον είναι μόλις 30,8%, ενώ αντιστοίχως εκείνοι που πιστεύουν ότι θα μπορούσαμε να το αποφύγουμε αυξήθηκαν από 41,9% τον Απρίλιο σε 65,6% τον Οκτώβριο. 

Παρ’ όλα αυτά, όταν οι πολίτες καλούνται να δηλώσουν αν θα ήταν καλύτερα ή χειρότερα για τη χώρα αν κέρδιζε τις τελευταίες εθνικές εκλογές η ΝΔ, το 44,9% δηλώνει χειρότερα (57% τον Απρίλιο), το 36,5% (28,7% τον Απρίλιο) δηλώνει το ίδιο και μόλις το 14,3% δηλώνει ότι θα ήταν καλύτερα τα πράγματα αν κέρδιζε η ΝΔ (9,3% τον Απρίλιο). Στην ερώτηση ποιον εμπιστεύονται γενικότερα, ο κ. Γ. Παπανδρέου συγκεντρώνει 41% σε σχέση με το 23,4% που συγκεντρώνει ο κ. Αντώνης Σαμαράς.

Αυτοδιοικητικές εκλογές: Τι δείχνουν οι μετρήσεις

Όσο πλησιάζουμε στις κάλπες της 7ης Νοεμβρίου, ο αριθμός των αναποφάσιστων ψηφοφόρων μειώνεται και οι οπαδοί των κομμάτων τοποθετούνται, δίνοντας μια πιο καθαρή εικόνα για τις περιφέρειες και τους δήμους όπου θα κριθούν οι πολιτικές εντυπώσεις.

Στην Περιφέρεια της Αττικής, όπου θα πραγματοποιηθεί η κεντρική πολιτική αντιπαράθεση λόγω του τεράστιου όγκου των ψηφοφόρων που διαθέτει, ο υποψήφιος του ΠαΣοΚ κ. Γιάννης Σγουρός εξακολουθεί να διατηρεί μικρό προβάδισμα με 20,1% έναντι του κ. Γιάννη Δημαρά, ο οποίος έχει περάσει καθαρά στη δεύτερη θέση με 17,9%, αφήνοντας τρίτο τον κ. Βασίλη Κικίλια με 12,1%. Ακολουθούν ο κ. Αδωνις Γεωργιάδης με 9%, ο κ. Θανάσης Παφίλης του ΚΚΕ με 8,1%, ο κ. Αλέξης Μητρόπουλος που υποστηρίζεται από τον ΣΥΡΙΖΑ με 7,9%, ο κ. Γρηγόρης Ψαριανός, που υποστηρίζεται από τη Δημοκρατική Αριστερά, με 3,5%, ενώ ο κ. Αλέκος Αλαβάνος συγκεντρώνει ένα ποσοστό της τάξης του 3,1%. Για τη μάχη του δεύτερου γύρου, όταν καλούνται οι ψηφοφόροι να επιλέξουν μεταξύ του κ. Σγουρού και του κ. Κικίλια, δίνουν στον πρώτο 42,2% και στον δεύτερο 21,7%, αλλά με ένα ποσοστό της τάξεως του 25,9% να δηλώνουν αναποφάσιστοι. Όταν καλούνται να επιλέξουν μεταξύ του κ. Σγουρού και του κ. Δημαρά, ο κ. Σγουρός εμφανίζεται να χάνει την εκλογή συγκεντρώνοντας μόλις 28,9% έναντι 45,2% του κ. Δημαρά και με τους αναποφάσιστους μόλις στο 16,8%.

Για τη μάχη της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας ο κ. Παναγιώτης Ψωμιάδης εμφανίζεται να διατηρεί ένα σημαντικό προβάδισμα με 35,9% έναντι του κ. Μάρκου Μπόλαρη (26,6%). Ο κ. Ψωμιάδης εμφανίζεται να κερδίζει και τον δεύτερο γύρο, αλλά με οριακό προβάδισμα, συγκεντρώνοντας 41,2% έναντι 37,3% του κ. Μπόλαρη. Σημαντικό προβάδισμα διατηρεί ο κ. Νικήτας Κακλαμάνης στον Δήμο της Αθήνας έναντι του κ.Γιώργου Καμίνη, αν και το ποσοστό που συγκεντρώνει ο υποψήφιος του ΚΚΕ κ. Νίκος Σοφιανός (8,2%) μπορεί να αποδειχθεί καθοριστικό.

Αντιστοίχως, ισχυρό προβάδισμα εμφανίζει για τον Δήμο του Πειραιά ο υποψήφιος του ΠαΣοΚ κ. Γιάννης Μίχας με τους κ. Βασίλη Μιχαλολιάκο και Πέτρο Μαντούβαλο να εμφανίζονται να διεκδικούν επί ίσοις όροις την είσοδό τους στον δεύτερο γύρο. Το απόλυτο ντέρμπι φαίνεται ότι θα διεξαχθεί στον Δήμο Θεσσαλονίκης, στον οποίο ο υποψήφιος της ΝΔ κ. Κώστας Γκιουλέκας εμφανίζεται με προβάδισμα μόλις δύο ποσοστιαίων μονάδων στον πρώτο γύρο έναντι του κ. Γιάννη Μπουτάρη. 

Βασίλης Χιώτης – Βήμα

Public Issue: Δυσαρεστημένοι από κυβέρνηση και Ν.Δ.

Τη διογκούμενη απογοήτευση και αποστασιοποίηση του εκλογικού σώματος από το πολιτικό σύστημα καταγράφει το Βαρόμετρο Οκτωβρίου της Public Issue για την Καθημερινή, καθώς σχεδόν οκτώ στους δέκα πολίτες (78%) δηλώνουν δυσαρεστημένοι από τη λειτουργία της κυβέρνησης και εννιά στους δέκα (89%) από την αξιωματική αντιπολίτευση.

Περαιτέρω εντείνεται η αντικομματική διάθεση των πολιτών: η δημοτικότητα των πολιτικών κομμάτων και των αρχηγών -με εξαίρεση την κ. Αλέκα Παπαρήγα- μειώνεται, η τάση αποπολιτικοποίησης αυξάνεται και το ένα τρίτο των πολιτών επιλέγει την αποχή ή την ψήφο αντικομματικής αποδοκιμασίας. Παραλλήλως, η εικόνα τόσο του πρωθυπουργού Γιώργου Παπανδρέου όσο και του ΠΑΣΟΚ -αν και προηγούνται σταθερά σε ποσοστά- έχει αρχίσει να εμφανίζει ευδιάκριτες ρωγμές.

Το κομματικό σύστημα σε κρίσιμη καμπή

Ένα χρόνο μετά την έλευση του ΠΑΣΟΚ στην εξουσία, και έξι μήνες μετά την υιοθέτηση του Μνημονίου, η εκλογική του βάση, αλλά και η εικόνα του Γιώργου Παπανδρέου εμφανίζουν ευδιάκριτες ρωγμές. Στη μηνιαία εκτίμηση της Public Issue καταγράφεται το χαμηλότερο ποσοστό εκλογικής επιρροής του κυβερνώντος κόμματος στο μετεκλογικό δωδεκάμηνο (42,5%) και η συγκριτικά μικρότερη διαφορά του από τη ΝΔ (14,5 μονάδες). Αν και η «ψαλίδα», σε σύγκριση με τον προηγούμενο μήνα συρρικνώνεται σημαντικά, κατά 2,5 εκατοστιαίες μονάδες, εντούτοις παραμένει για το κυβερνών κόμμα σε ασφαλή επίπεδα και, εξίσου σημαντικό, σε επίπεδα υψηλότερα από εκείνα των τελευταίων βουλευτικών εκλογών (10,4%).

Παράλληλα, για πρώτη φορά, μετά από δύο χρόνια, η πρωθυπουργική δημοτικότητα εμφανίζεται και πάλι ελαφρώς ελλειμματική (με θετικές κρίσεις μόνον 47%, έναντι 49% αρνητικών). Το μέγεθος της συντελεσθείσας μεταβολής στους 12 μήνες, μπορεί να γίνει κατανοητό από δύο επισημάνσεις:

1) Στην πρώτη μετεκλογική μέτρηση του Βαρομέτρου, η δημοτικότητα του πρωθυπουργού είχε καταγραφεί στο 82%, ενώ οι αρνητικές κρίσεις για το πρόσωπό του προσέγγιζαν μόλις το 16%.

2) Η δημοτικότητα του προκατόχου του Κώστα Καραμανλή, καταγράφηκε τον τελευταίο μήνα της θητείας του σε 46%.

Η μηνιαία άνοδος της Νέας Δημοκρατίας (28%, +1%) δεν μπορεί να θεωρηθεί εντυπωσιακή. Παραμένει ακόμη υποδεέστερη της εκλογικής της επιρροής (33,5% στις Βουλευτικές 2009), και έχει καλύψει μόνον το 1/2 των απωλειών της, που προκλήθηκαν (μετεκλογικά) από την απώλεια της εξουσίας, την εκλογική συντριβή και την εσωκομματική ρήξη που την ακολούθησε. Κατά, συνέπεια, ενώ οι εκλογές «δεύτερης τάξης», όπως οι δημοτικές, αποτελούν κατά κανόνα ευνοϊκό γήπεδο για την εκάστοτε αντιπολίτευση και «πολιτικό Γολγοθά» για την εκάστοτε κυβέρνηση, η εκλογική αναμέτρηση του προσεχούς Νοεμβρίου δεν αποκλείεται να αποτελέσει εξαίρεση.

Ενώ η εκλογική επιρροή του ΛΑΟΣ παραμένει καθηλωμένη (5,5%), από την κάμψη του ΠΑΣΟΚ συνεχίζει να ενισχύεται το ΚΚΕ (11%), το οποίο, επιπλέον, με ποσοστό 21% διεκδικεί εκ νέου από τη ΝΔ (22%) και την πρωτοκαθεδρία στο δείκτη «καλύτερου κόμματος της αντιπολίτευσης». Στον αντίποδα της αριστεράς, ο ΣΥΡΙΖΑ παρά την εσωστρέφεια και την έλλειψη ενότητας που επιδεικνύει, φαίνεται να διατηρεί ένα σημαντικό τμήμα του κοινωνικού του ποσοστού (4,5%), ενώ η δύναμη των Οικολόγων παραμένει αμετάβλητη (2,5%), αλλά κάτω από το εκλογικό κατώφλι. Τέλος, η απήχηση της νεοσύστατης Δημοκρατικής Ανανέωσης, που στην πρώτη εμφάνισή της τον περασμένο Ιούλιο κατέγραψε ποσοστό 3,5%, δείχνει σήμερα να συμπιέζεται (1,5%)

Ένα μήνα πριν την εκλογική δοκιμασία του Νοεμβρίου διαμορφώνεται μια εικόνα επιφανειακής (έστω εκλογικής) σταθεροποίησης του κομματικού συστήματος, που συνοδεύεται όμως από εντονότατες τάσεις περαιτέρω αποδιάρθρωσής του. Είναι οφθαλμοφανές, ότι οι αντικομματικές διαθέσεις των πολιτών εντείνονται, η δημοτικότητα των πολιτικών κομμάτων και των πολιτικών αρχηγών πέφτει (εξαίρεση αποτελεί η κ. Παπαρήγα), η τάση αποπολιτικοποίησης συνεχίζεται αμείωτη, ενώ η τάση εξόδου από το εκλογικό σώμα δείχνει σταθερή, με το 1/3 των εκλογέων (33%) να επιμένουν (σε περίπτωση βουλευτικών εκλογών) στην πρόθεση αποχής.

Υπό αυτά τα δεδομένα, τι συμπέρασμα μπορεί να εξαχθεί αναφορικά με την προσεχή εκλογική αναμέτρηση της 7ης Νοεμβρίου; Για αρκετούς λόγους, ο εκλογικός συσχετισμός που αποτυπώνεται σήμερα στο Βαρόμετρο, σε καμία περίπτωση δεν προεξοφλεί ευθύγραμμα, ή σχηματικά το αποτέλεσμα των εκλογών του Νοεμβρίου, λόγω της σημασίας των προσώπων. Αποτελεί ωστόσο μια ισχυρή ένδειξη για το «πολιτικό υπέδαφος», πάνω στο οποίο θα διεξαχθούν. Γιατί όμως ισχυρή; Οι Περιφερειακές εκλογές, αποτελούν για τα ελληνικά δεδομένα μια νέου τύπου εκλογική αναμέτρηση, για τις οποίες δεν διαθέτουμε προηγούμενη ιστορική εμπειρία εκλογικής συμπεριφοράς. Ωστόσο, το πλέον πιθανό είναι ότι θα λειτουργήσουν και αυτές, όπως λειτούργησαν αποδεδειγμένα και οι Νομαρχιακές, ως «οιονεί Βουλευτικές». Μάλιστα, η έκταση της χωρικής μονάδας (περιφέρεια, αντί για νομός) καθιστά -τουλάχιστον στο αρχικό στάδιο- την επιβίωση των κομματικών ταυτίσεων ευχερέστερη.

Γιάννης Μαυρής, Public Issue – Καθημερινή